ଆଉ ଚଳିବନି ଅନଲାଇନ୍ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ମନମାନି, ବାଜିଲା ସରକାରୀ ଛାଟ୍ ଏଥର ପୁରା ସାବାଡ୍

ଅନେକ ସମୟରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ରିହାତି ପ୍ରତିଶୃତି ଦିଆଯାଇଥାଏ। ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ହେଉଥିବା ସପିଂ ବେଳେ ୮୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ନେଇ ପ୍ରତିଶୃତି ଦିଆଯାଏ। ହେଲେ ଶେଷରେ ଗ୍ରାହକ ଜାଣିପାରିନ୍ତି ଯେ ସେହି ସପିଂ ଡିଲ୍, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଥିବା ବିଜ୍ଞାପନ ପରି ଶସ୍ତା ନୁହେଁ। ଇ-କମର୍ସ କମ୍ପାନୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ଭ୍ରାମକ ଅଫର ଉପରେ ରୋକ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ସରକାର ନୂତନ ନିୟମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରୁଛନ୍ତି। ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସରକାର ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ମୂଲ୍ୟ, ରିହାତି, ସନ୍ଧାନ ଫଳାଫଳ (Search Result), ରିପୋର୍ଟ/ଅଭିଯୋଗ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦ ସୂଚନା ସମ୍ପର୍କରେ କମ୍ପାନୀ ଲାଗି ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ (Accountability) ବୃଦ୍ଧି କରୁଛନ୍ତି। କୁହାଯାଉଛି ଯେ ସରକାର, ୨୦୨୦ ଗ୍ରାହକ ସୁରକ୍ଷା (ଇ-କମର୍ସ) ନିୟମକୁ ସଂଶୋଧନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନିୟମ ଗ୍ରାହକ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ୨୦୧୯, ଅଧିନରେ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଥିଲା। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ,ସଂଶୋଧିତ ନିୟମ ଇ-କମର୍ସ ବ୍ୟବସାୟରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ଏବଂ ଗ୍ରାହକ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ସୁଦୃଢ଼ ​​କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ନୂତନ ନିୟମ ୨୦୨୭ ଜାନୁଆରୀ ୧ ତାରିଖରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ଏହା ପରେ, ଇ-କମର୍ସ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଡିଲ୍ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଏବଂ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବାକୁ କୁହାଯିବ।

ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ରିହାତି ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନା

ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ରିହାତି ସମ୍ପର୍କରେ ହୋଇଥାଏ। ଯେକୌଣସି ଜିନିଷ ଉପରେ ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ କିମ୍ବା ରିହାତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ସମୟରେ, ଇ-କମର୍ସ କମ୍ପାନୀ ହ୍ରାସ ହୋଇଥିବା ମୂଲ୍ୟ ସହିତ ପୂର୍ବ ମୂଲ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବେ। ପୂର୍ବ ମୂଲ୍ୟ ହେଉଛି ସେହି ମୂଲ୍ୟ ଯେଉଁଥିରେ ବିଗତ ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଏକ ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରି ହୋଇଥିଲା। କୌ ଣସି ଉତ୍ପାଦର ପୂର୍ବ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରିହାତି ଦେଖାଇବାର ପ୍ରୟାସ ବିଫଳ ହେବ ଏବଂ ଗ୍ରାହକ ସଞ୍ଚୟକୁ ସହଜରେ ବୁଝିପାରିବେ।

ସନ୍ଧାନ ଫଳାଫଳ (Search Result) ଉପରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିତା ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ

ସରକାର ଇ-କମର୍ସ ପ୍ଲାଟଫର୍ମର ସନ୍ଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ନିୟମାବଳୀକୁ ମଧ୍ୟ କଡ଼ାକଡ଼ି କରିଛନ୍ତି। କମ୍ପାନୀ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ସନ୍ଧାନ ପ୍ରଶ୍ନର (Search Query) ଫଳାଫଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ଉପାୟରେ ସନ୍ଧାନ ଫଳାଫଳକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହା ସହିତ ପ୍ରାୟୋଜିତ ତାଲିକାକୁ (Sponsored List) ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଗ୍ରାହକ କେଉଁ ଉତ୍ପାଦ ଏକ ସାଧାରଣ ସନ୍ଧାନ ଫଳାଫଳ ଏବଂ କେଉଁଟି ଦେୟଯୁକ୍ତ ପ୍ରଚାର ମାଧ୍ୟମରେ ଦର୍ଶାଯାଉଛି ତାହା ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବେ।

ସରକାର Dark Pattern ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନଜର ରଖୁଛନ୍ତି

ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିକଳ୍ପ ଆଡ଼କୁ ନେଉଥିବା କିମ୍ବା ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ରେ ସେମାନଙ୍କ ପସନ୍ଦକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା Dark Pattern ବିରୋଧରେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି। ଇ-କମର୍ସ କମ୍ପାନୀ, Dark Pattern 2023″ ସହିତ ଜଡିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ପାଳନ କରିବାକୁ ପଡି଼ବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ କମ୍ପାନୀ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକ ଅଟୋ-ଅଡିଟ୍ (Auto Audit) କରିବ। ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନିୟମାବଳୀ ପାଳନ କରୁଛି ବୋଲି ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ଅନୁପାଳନ ପ୍ରମାଣପତ୍ର (Compliance Certificate) ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ପଡିବ।

ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଖରେ ରହିବ ଅଭିଯୋଗ ରେକର୍ଡ଼

ସରକାର ଗ୍ରାହକ ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରଣାଳୀକୁ (Consumer Grievance Systems) ସୁଦୃଢ଼ ​​କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଇ-କମର୍ସ ୟୁନିଟ୍ “ଜାତୀୟ ଗ୍ରାହକ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍” ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଂଶୀଦାର ହେବାକୁ ପଡିବ। ସରକାରଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ୨୦୨୫ ରେ ଜାତୀୟ ଗ୍ରାହକ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ ମୋଟ ୧୭,୭୧,୬୨୨ ଅଭିଯୋଗ ପାଇଥିଲା। ଏହାମଧ୍ୟରୁ ୫,୧୧,୧୯୬ ଅଭିଯୋଗ କିମ୍ବା ପ୍ରାୟ ୨୯%, ଇ-କମର୍ସ କ୍ଷେତ୍ର (E-commerce Site) ସହିତ ଜଡି଼ତ ଥିଲା। ଏବେ ଯଦି ଜଣେ ଗ୍ରାହକ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରନ୍ତି, ତାହେଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିଯୋଗ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରେକର୍ଡ଼ କରାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗର ଏକ କପି ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ପଡି଼ବ। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବ ଯେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଖରେ ସେମାନଙ୍କର ଅଭିଯୋଗର ଏକ ସରକାରୀ ରେକର୍ଡ଼ ଅଛି।

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପାଦ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ

ଇ-କମର୍ସ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା କମ୍ପାନୀ, ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଅଧିକ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିବେ। ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ Best Before କିମ୍ବା Use Before ଭଳି ସୂଚନା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ। ସେମାନଙ୍କୁ Returns, Refunds, Warranty, Delivery, Payment ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯଦି ସାମଗ୍ରୀ ଆମଦାନି କରାଯାଏ, ତାହେଲେ ଆମଦାନୀକାରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଏବଂ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେଶ (Country of Origin) ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହେବ।